وقوع توهین یا تهدید در محیط کار یک اختلاف شغلی نیست و در صورت وجود شرایط قانونی، می تواند عنوان مجرمانه داشته باشد. در چنین مواردی، مشورت با یک وکیل کیفری می تواند برای بررسی ابعاد قانونی موضوع مفید باشد. فحاشی و استعمال الفاظ رکیک نسبت به اشخاص، مطابق ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی، در صورت تحقق شرایط جرم، موجب جزای نقدی درجه شش است. تهدید به قتل، آسیب جسمی، ضرر مالی یا شرفی و افشای اسرار نیز طبق ماده ۶۶۹ جرم محسوب می شود و مجازات آن حبس یا شلاق است.
مجازات توهین و تهدید در محل کار
نوع رفتار، شیوه ارتکاب و آثار ایجادشده تعیین می کند که کدام عنوان کیفری بر رفتار فرد منطبق باشد. برای مثال، جرم تهدید به مرگ یکی از مهم ترین مواردی است که باید از نظر قانونی بررسی شود. مهم ترین موارد، عبارتند از:
- جرم فحاشی و تهدید در محل کار
- جرم ایجاد مزاحمت و سلب آسایش در محل کار
- مجازات هتک حرمت در محل کار
- مجازات آبروریزی در محل کار
1. جرم فحاشی و تهدید در محل کار
فحاشی و استفاده از الفاظ رکیک، در صورت نرسیدن رفتار به حد قذف، می تواند مشمول ماده ۶۰۸ و جزای نقدی درجه شش باشد. تهدید نیز در صورت انطباق با ماده ۶۶۹، عنوان کیفری مستقل دارد.
2. جرم ایجاد مزاحمت و سلب آسایش در محل کار
مزاحمت از طریق تلفن یا سایر دستگاه های مخابراتی، در صورت تحقق شرایط قانونی، می تواند تحت عنوان جرم مزاحمت تلفنی و بر اساس ماده ۶۴۱ بررسی شود. همچنین اگر رفتار در محیط عمومی موجب اخلال در نظم و آرامش شود، ماده ۶۱۸ نیز حسب شرایط قابل استناد است.
3. مجازات هتک حرمت در محل کار
صرف ناراحت کننده بودن رفتار برای تحقق جرم کافی نیست، نوع عبارت، مخاطب، شرایط بیان و محتوای رفتار بررسی می شود. اگر هتک حرمت با فحاشی و الفاظ رکیک همراه باشد، ماده ۶۰۸ مبنای بررسی کیفری خواهد بود.
4. مجازات آبروریزی در محل کار
انتشار مطالب خلاف واقع با هدف اضرار یا تشویش اذهان می تواند حسب شرایط تحت عنوان نشر اکاذیب بررسی شود و نسبت دادن صریح یک جرم به دیگری نیز ممکن است عنوان افترا پیدا کند. بنابراین صرف ادعای (آبروریزی) برای تعیین مجازات کافی نیست و محتوای دقیق اقدام باید بررسی شود.
مجازات تهدید در محل کار
تهدید زمانی می تواند مشمول مجازات ماده ۶۶۹ قرار گیرد که متضمن یکی از مصادیق قانونی مانند قتل، ضرر نفسی، ضرر شرفی، ضرر مالی یا افشای سر درباره شخص یا بستگان او باشد. این ماده برای تحقق جرم، مطالبه پول یا انجام یک کار را الزامی نکرده است.
انواع تهدید در محل کار، شامل:
تهدید به آسیب جسمی: تهدید به ضرب و جرح یا وارد کردن آسیب بدنی، در صورت احراز شرایط ماده ۶۶۹، تهدید به ضرر نفسی محسوب می شود.
تهدید به قتل یا آسیب به اعضای خانواده: تهدید به قتل شخص یا وارد کردن آسیب به بستگان او می تواند مشمول ماده ۶۶۹ باشد؛ بنابراین تهدیدکننده نمی تواند به دلیل اینکه آسیب مستقیما متوجه شاکی نیست، از شمول این ماده خارج شود.
تهدید به افشای اسرار یا آبرو: تهدید به انتشار اسرار شخص یا بستگان او نیز صراحتا در ماده ۶۶۹ پیش بینی شده است. تحقق جرم وابسته به این نیست که تهدید کننده در مقابل تهدید حتما درخواست پول یا انجام کار کرده باشد.
توهین و تهدید کارمند توسط مدیر یا کارفرما چه مجازاتی دارد؟
اگر مدیر یک شرکت خصوصی کارمند را فحاشی کند، اصل موضوع می تواند تحت ماده ۶۰۸ بررسی شود و اگر او را به قتل، آسیب جسمی، ضرر مالی، لطمه شرفی یا افشای اسرار تهدید کند، ماده ۶۶۹ مطرح می شود. اما درباره کارکنان و مسئولان دولتی، ماده ۶۰۹ وضعیت متفاوتی دارد. این ماده توهین به برخی مقامات و کارکنان دولتی را در شرایطی که توهین به سبب سمت یا هنگام انجام وظیفه صورت گرفته باشد، به طور خاص جرم انگاری کرده است. بنابراین برای تعیین ماده قانونی، نوع محل کار و سمت طرفین نیز باید بررسی شود.
نحوه شکایت بابت توهین و تهدید در محل کار
مراحل شکایت بابت توهین و تهدید در محل کار، عبارتند از:
1. جمع آوری مدارک و مستندات
پیش از طرح شکایت، پیامک، پیام رسان ها، ایمیل، فایل صوتی، تصاویر دوربین، اسناد مکتوب و مشخصات شاهدان را حفظ کنید. فایل اصلی را نگه دارید و از حذف یا دستکاری محتوای آن خودداری کنید؛ زیرا اصالت و قابلیت انتساب دلیل در رسیدگی اهمیت دارد.
2. ثبت شکایت برای توهین در محل کار
شاکی باید موضوع را با ذکر دقیق زمان، مکان، نحوه وقوع رفتار، عبارت های توهین آمیز یا متن تهدید و مشخصات مشتکی عنه در شکواییه بیان کند. برای شروع فرآیند کیفری، شکایت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و برای مرجع صالح ارسال می شود.
3. ارائه ادله به مراجع قضایی
پس از ثبت شکایت، مدارک باید به مرجع رسیدگی کننده ارائه شود. پیام ها، فایل های صوتی و تصویری و شهادت اشخاص می توانند در اثبات ادعا موثر باشند.
4. بررسی موضوع و تحقیقات
مرجع قضایی اظهارات شاکی و متهم را بررسی می کند و در صورت نیاز، تحقیقات تکمیلی انجام می دهد. بررسی محتوای پیام ها، احضار شاهدان، بررسی اسناد و سایر اقدامات تحقیقی ممکن است برای مشخص شدن نحوه وقوع جرم انجام شود.
5. رسیدگی قضایی
اگر ادله برای انتساب اتهام کافی باشد، پرونده وارد مرحله رسیدگی قضایی می شود و در صورت احراز جرم، مجازات متناسب با عنوان قانونی تعیین خواهد شد. در پرونده های توهین و تهدید، تفاوت میان عنوان اتهامی و دلیل اثبات آن اهمیت زیادی دارد. بنابراین صرف وجود اختلاف میان کارمند و مدیر، به تنهایی برای محکومیت کیفری کافی نیست.
نتیجه گیری
مجازات توهین در محیط کار در صورت تحقق شرایط قانونی می تواند تحت ماده ۶۰۸ قرار گیرد و تهدید به قتل، آسیب جسمی، ضرر مالی یا شرفی و افشای اسرار نیز با شرایط مقرر در ماده ۶۶۹ قابل پیگیری کیفری است. نحوه شکایت بابت توهین و تهدید در محل کار شامل جمع آوری مدارک و مستندات، ثبت شکایت، ارائه ادله به مراجع قضایی، انجام تحقیقات و بررسی موضوع و در نهایت رسیدگی قضایی و صدور تصمیم قانونی است.
