حتماً برای شما یا اطرافیانتان پیش آمده که بگویند: «گوشی بوت نمیشود»، «گوشی روی بوت گیر کرده»، یا «بوتلوپ شده». خیلیها فکر میکنند “بوت” یعنی یک مشکل عجیب و پیچیده سختافزاری، در حالی که بوت شدن گوشی یک فرایند طبیعی و ضروری است؛ درست مثل روشن شدن یک کامپیوتر.
در این مقاله کامل و ساده توضیح میدهیم بوت (Boot) دقیقاً چیست، چه مراحلی دارد، تفاوت واژههای مشابه مثل بوت شدن، بوت نشدن، بوتلوپ، ریبوت چیست و مهمتر از همه، اگر گوشی در مرحله بوت مشکل پیدا کرد، چه کارهایی میشود انجام داد.
بوت (Boot) در گوشی یعنی چه؟
بوت شدن گوشی یعنی روندی که گوشی از لحظهای که دکمه پاور را میزنید، شروع میکند تا زمانی که سیستمعامل (Android یا iOS) کامل بالا بیاید و شما بتوانید از گوشی استفاده کنید.
به زبان ساده:
- شما دکمه پاور را میزنید
- گوشی قطعات اصلی را بررسی میکند
- فایلهای سیستم را بارگذاری میکند
- رابط کاربری بالا میآید
- و در نهایت وارد صفحه قفل یا صفحه اصلی میشود
این فرایند را Boot میگویند.
مراحل بوت شدن گوشی (به زبان ساده و قابل فهم)
بوت در گوشی معمولاً این مرحلهها را دارد (جزئیات بسته به اندروید یا آیفون و مدل گوشی کمی فرق میکند):
1) روشن شدن سختافزار و تست اولیه
گوشی برق را به قطعات میرساند و یک بررسی اولیه انجام میدهد:
- پردازنده (CPU)
- رم (RAM)
- حافظه داخلی
- نمایشگر و بخشهای پایه
2) اجرای Bootloader (بوتلودر)
Bootloader برنامهای است که قبل از سیستمعامل اجرا میشود و تصمیم میگیرد:
- چه چیزی باید بالا بیاید؟
- سیستمعامل اصلی اجرا شود یا ریکاوری؟
بوتلودر مثل “دروازه ورود” سیستمعامل است.
3) بارگذاری کرنل (Kernel) و فایلهای سیستمی
کرنل (هسته سیستم) کنترل سختافزار را به دست میگیرد و شروع میکند به بالا آوردن بخشهای اصلی سیستمعامل.
4) اجرای سرویسها و بالا آمدن رابط کاربری
در این مرحله سرویسها، برنامههای پایه و رابط کاربری بالا میآیند و گوشی آماده استفاده میشود.
تفاوت بوت شدن، ریبوت و بوتلوپ چیست؟
خیلی مهم است این واژهها را قاطی نکنیم:
بوت شدن (Boot)
یعنی فرایند روشن شدن و بالا آمدن سیستمعامل.
ریبوت (Reboot)
یعنی خاموش و روشن شدن دوباره (Restart).
وقتی گوشی را Restart میزنید، دوباره بوت میشود.
بوت نشدن (No Boot)
یعنی گوشی اصلاً وارد سیستمعامل نمیشود و ممکن است:
- صفحه سیاه بماند
- فقط لوگو بیاید
- یا هیچ واکنشی نشان ندهد
گیر کردن روی لوگو (Stuck on Logo)
گوشی روشن میشود و لوگو میآید، اما جلوتر نمیرود.
بوتلوپ (Bootloop)
یعنی گوشی دائم در یک چرخه گیر میکند:
- لوگو میآید
- خاموش/ریستارت میشود
- دوباره لوگو میآید
و این چرخه ادامه پیدا میکند.
چرا گوشی بوت نمیشود یا روی بوت گیر میکند؟
دلایل بسیار زیاد است، اما رایجترینها اینها هستند:
علتهای نرمافزاری (شایعتر)
1) آپدیت ناقص یا خراب
اگر حین آپدیت:
- اینترنت قطع شود
- باتری کم باشد
- یا گوشی خاموش شود
ممکن است فایلهای سیستم ناقص شوند و گوشی بوت نشود.
2) نصب برنامه ناسازگار یا ویروسی
بعضی برنامهها یا فایلهای مخرب:
- باعث کرش سیستم میشوند
- یا فایلهای سیستمی را بههم میریزند
3) پر شدن حافظه داخلی
اگر حافظه گوشی نزدیک صفر شود، سیستمعامل ممکن است در بوت به مشکل بخورد.
4) دستکاری سیستم (روت، رام کاستوم، فلش اشتباه)
نصب رام اشتباه یا دستکاری فایلهای سیستمی باعث میشود گوشی بالا نیاید.
علتهای سختافزاری (کمتر، اما جدیتر)
1) باتری یا آیسی پاور مشکل دارد
اگر برقرسانی پایدار نباشد، گوشی ممکن است وسط بوت خاموش شود.
2) ضربه، آبخوردگی یا اتصال کوتاه
آسیب فیزیکی میتواند باعث مشکل در پردازنده یا حافظه شود.
3) خرابی حافظه داخلی (eMMC / UFS)
اگر حافظه داخلی آسیب ببیند، گوشی فایلهای سیستم را نمیتواند درست بخواند.
از کجا بفهمیم مشکل بوت نرمافزاری است یا سختافزاری؟
این بخش برای کاربر خیلی مهم است چون باعث میشود بفهمید “فلش جواب میدهد یا نه”.
نشانههای مشکل نرمافزاری
- گوشی قبلش سالم بوده و ناگهان بعد از آپدیت یا نصب برنامه خراب شده
- وارد Recovery Mode یا Safe Mode میشود
- گاهی بالا میآید ولی ناپایدار است
- باتری و شارژر طبیعی کار میکنند
نشانههای مشکل سختافزاری
- گوشی ضربه خورده یا آب خورده
- روی شارژ هم روشن نمیماند
- داغی غیرطبیعی دارد
- هیچ حالتی (ریکاوری/فستبوت) باز نمیشود
- خاموشیهای ناگهانی حتی در لوگو
اگر گوشی روی بوت گیر کرد چه کار کنیم؟ (راهحلهای عملی)
در این بخش راهحلها را از کمریسک به پرریسک میچینم:
1) ریاستارت اجباری (Force Restart)
گاهی گوشی فقط هنگ کرده و با ریاستارت اجباری درست میشود.
- در اکثر گوشیها: نگه داشتن دکمه پاور 10 تا 20 ثانیه
- در برخی مدلها: پاور + ولوم پایین
(بسته به برند فرق دارد اما اصولش همین است.)
2) گوشی را بدون قاب/کارت حافظه/USB روشن کنید
گاهی:
- کارت حافظه خراب
- OTG یا کابل
- یا حتی قابهای خاص
باعث مشکل در بوت میشوند.
یک بار بدون این موارد تست کنید.
3) وارد Safe Mode شوید (برای اندروید)
Safe Mode یعنی گوشی با حداقل برنامههای ضروری بالا بیاید.
اگر گوشی در Safe Mode بالا آمد، مشکل احتمالاً از یک برنامه یا تنظیمات است.
نشانه Safe Mode
معمولاً گوشه صفحه نوشته میشود Safe mode
اگر در Safe Mode بالا آمد:
- برنامههای مشکوک یا جدید را حذف کنید
- فضای گوشی را خالی کنید
- بعد Restart کنید
4) وارد Recovery Mode شوید (ریکاوری)
اگر گوشی وارد ریکاوری میشود، یک نشانه خوب است چون یعنی سختافزار پایه مشکلی ندارد.
کارهایی که در ریکاوری معمولاً قابل انجام است
- Wipe cache (در بعضی مدلها)
- Factory reset (پاک شدن کامل دادهها)
مهم: Factory reset اطلاعات را پاک میکند. اگر دادهها حیاتیاند، قبلش باید راههای بکاپ/ریکاوری اطلاعات بررسی شود.
5) فلش کردن (نصب مجدد سیستمعامل)
اگر مشکل نرمافزاری جدی باشد:
- فلش رام رسمی
- یا ریستور سیستم
معمولاً مشکل را حل میکند.
ولی:
- اطلاعات پاک میشود
- اگر مشکل سختافزاری باشد، فلش جواب نمیدهد یا موقت است
6) مراجعه به تعمیرکار (وقتی احتمال سختافزار هست)
اگر:
- گوشی ضربه/آبخوردگی داشته
- وارد هیچ حالتی نمیشود
- یا بعد از فلش هم برمیگردد
احتمال سختافزار بیشتر است و باید تخصصی بررسی شود.
اصطلاحات رایج مرتبط با بوت (برای اینکه دقیق حرف بزنی)
| اصطلاح | معنی ساده |
|---|---|
| Boot | روشن شدن و بالا آمدن سیستم |
| Bootloader | برنامه شروعکننده سیستم قبل از اندروید |
| Recovery | محیط تعمیر/ریست/آپدیت |
| Fastboot | حالت فنی برای فلش/دستورهای بوتلودر |
| Bootloop | گیر کردن در حلقه روشن/خاموش |
| Stuck on logo | گیر کردن روی لوگو |
| Soft brick | خرابی نرمافزاری (اغلب قابل حل با فلش) |
| Hard brick | خرابی جدیتر (ممکن است سختافزار) |
سوالات پرتکرار
بوتلوپ یعنی چی؟
یعنی گوشی روی لوگو میرود و دوباره ریستارت میشود و این چرخه ادامه دارد.
آیا بوت نشدن گوشی همیشه با فلش درست میشود؟
نه. اگر مشکل نرمافزاری باشد، اغلب درست میشود. اما اگر مشکل سختافزاری مثل باتری، آیسی پاور یا حافظه داخلی باشد، فلش کافی نیست.
گیر کردن روی لوگو یعنی گوشی سوخته؟
نه الزاماً. خیلی وقتها فقط یک مشکل نرمافزاری یا کش خراب است.
جمعبندی
بوت شدن گوشی یعنی روند طبیعی بالا آمدن سیستمعامل از لحظه روشن کردن تا رسیدن به صفحه اصلی.
اگر گوشی در این مسیر گیر کند، ممکن است با موارد ساده مثل ریاستارت اجباری، Safe Mode، Recovery حل شود، و اگر مشکل جدیتر باشد، نیاز به ریست کارخانه یا فلش دارد. در بعضی موارد هم مشکل سختافزاری است و باید تخصصی بررسی شود.برای بررسی مشکلات میتوانید از سایت دبلیو تری گیم کمک بگیرید
