خرید سختی گیر آب صنعتی و خانگی در بسیاری از شهرهای ایران به دلیل وجود مقدار زیاد املاح درون آب ضرورت دارد. این املاح نه تنها می توانند باعث رسوب و گرفتگی لوله و تاسیسات در بخش های صنعتی و دیگ بخار و بویلرها شوند، بلکه تهدیدی برای سلامتی انسان نیز به شمار می روند. با توجه به تنوع بسیار زیاد در انواع سختی گیر آب و تفاوت هایی که در نحوه کار، راندمان، جنس بدنه و کارایی آنها وجود دارد، لذا قبل از خرید باید به نکات متعددی توجه داشت. در ادامه به تمام آنچه که باید برای خرید سختی گیر آب رزینی و مغناطیسی و غیره با راندمان بالا بدانید اشاره خواهیم کرد.
سختی گیر آب چیست؟
آب در حالت طبیعی و بعد از استخراج از سفره های آب زیرزمینی و چاه و قنات و حتی رودخانه ها حاوی مقدار زیادی از املاح است. از رایج ترین املاح موجود در آب می توان به کلسیم و منیزیم اشاره کرد که در نهایت به شکل رسوب در جداره دیگ های بخار و لوله و تاسیسات موتورخانه ها و محیط های صنعتی و همچنین جداره کتری و سماور انباشته میشوند. این رسوب ها می توانند به مرور باعث انسداد لوله ها شده و همچنین به دلیل ایجاد خوردگی جداره تاسیسات را سوراخ کنند. ورود این املاح به بدن نیز اگر از سطح استاندارد بیشتر باشد، می تواند باعث بروز بیماری های قلبی و عروقی و گوارشی شود.
سختی گیر آب به تجهیزاتی گفته میشود که هدف اصلی آنها کاهش مقدار املاح آب است. این دستگاه ها قبل از لوله و تاسیسات نصب شده و آب ابتدا وارد آنها شده و املاح را جدا می کنند. با توجه به نوع دستگاه نحوه جداسازی املاح و راندمان و کارایی آنها متفاوت خواهد بود.
توجه به جنس سختی گیر آب قبل از خرید
یکی از موارد بسیار مهمی که قبل از خرید این تجهیزات باید مدنظر قرار داد، جنس مخزن و کیفیت آن است. متریالی که در بدنه دستگاه به کار می رود باید بتواند فشار آب را به خوبی تحمل کند و در تماس با مواد خورنده آب از مقاومت مطلوبی برخوردار باشد. با توجه به درجه سختی آب و فشار و دبی آب و شرایط محیط نصب دستگاه می توانید یکی از دو گزینه زیر را انتخاب کنید:
سختی گیر فلزی
مقاوم ترین نوع سختی گیر مدل های فلزی هستند که مخزن آنها استحکام بسیار بالایی دارد. فلزات به کار رفته در این تجهیزات در تماس با مواد خورنده و املاح موجود در آب مقاومت بالایی داشته و فشار آب منجر به ترک و شکستگی آنها نخواهد شد. علاوه براین، نصب آنها در محیط های روباز و صنعتی و موتورخانه با نوسانات دمایی زیاد باعث تخریب بدنه نخواهد شد. چون سختی گیر فلزی آب اگر استاندارد تولید شود، نوسانات دمایی و ضربات احتمالی را می تواند تحمل کند. اغلب سختی گیر های صنعتی آب دارای مخزن فلزی هستند.
سختی گیر فایبرگلاس
فایبرگلاس از دیگر متریال های کاربردی در تولید سختی گیر آب است. این دستگاه ها مقاومت مطلوبی داشته و فشار آب را به خوبی می توانند تحمل کنند. البته به اندازه مدل های فلزی مقاوم نیستند و به همین دلیل بیشتر برای تصفیه آب در سطح کم مانند محیط های خانگی استفاده میشوند. سختی گیر آب فایبرگلاس به دلیل مقاومت پایین تر نسبت به مدل های فلزی، در ظرفیت های کوچک تری تولید شده و قیمت ارزان تری نیز دارند.
کدام مدل سختی گیر آب را بخریم؟
علاوه بر تفاوت هایی که از نظر جنس بدنه در انواع سختی گیرها وجود دارد، مدل و نحوه کار آنها نیز با هم تفاوت دارد. سختی گیرها به شیوه های مختلفی املاح موجود در آب را جداسازی و حذف می کنند و بر همین اساس راندمان و کارایی آنها تفاوت خواهد داشت. انواع سختی گیرهای آب از نظر نحوه عملکرد شامل موارد زیر هستند:
- سختی گیر رزینی
- سختی گیر مغناطیسی
- سختی گیر الکترومغناطیسی
- سختی گیر اسمزمعکوس
- فیلتر کربنی
مدل های الکترونیکی، اسمز معکوس و فیلتر کربنی دارای راندمان پایینی در کاهش درجه سختی آب هستند و به همین دلیل برای سختی گیر آب صنعتی و خانگی بندرت استفاده میشوند. مدل های مغناطیسی در برخی از دستگاه های تصفیه آب خانگی استفاده شده و در صنعت مدل های رزینی بیشترین کاربرد را دارند.
سختی گیر رزینی
در این دستگاه ها بستر و لایه هایی از دانه های پلیمری رزین تعبیه شده است که برای جداسازی کلسیم و منیزیم استفاده میشوند. دانه های رزین قدرت تبادل یون بسیار بالایی دارند و سدیم روی آنها با سرعت زیاد با کلسیم و منیزیم آب جایگزین میشود.
اگر قصد خرید سختی گیر رزینی دارید، بهتر است به مدل آن و نحوه احیای دستگاه دقت داشته باشید. از آنجا که دانه های رزین به مرور کارایی خود را به دلیل از دست دادن سدیم و جایگزینی آن با کلسیم و منیزیم از دست می دهند، لذا نیاز به احیا دارند. در سختی گیرهای رزینی صنعتی مخزن حاوی محلول آب و نمک در کنار مخزن اصلی تعبیه میشود. در نهایت به صورت اتوماتیک یا نیمه اتوماتیک محلول نمک وارد مخزن اصلی شده و سدیم نمک با کلسیم و منیزیم روی رزین تبادل یون خواهند داشت.
سختی گیر مغناطیسی
نوع دیگری از سختی گیرهای آب موجود در بازار از نیروی مغناطیسی برای جداسازی املاح موجود در آب استفاده می کنند. این سختی گیرها که در اندازه های کوچکی تولید میشوند، در مسیر عبور آب نصب میشوند. میدان مغناطیسی که سختی گیر بوجود می آورد، کلسیم و منیزیم و فلزات درون آب تغییر شکل می دهند. کلسیم و منیزیم و سایر یون ها بعد از تغییر شکل و تبدیل شدن به کلسیت آراگونیک تمایل به ته نشینی و تشکیل رسوب را از دست می دهند.
این نوع سختی گیر آب نصب و استفاده بسیار آسانی داشته و طول عمر لوله و تاسیسات را افزایش می دهد. سختی گیرهای مغناطیسی دارای انواع مختلف کلمپی، لوله ای و بلوکی هستند که از نظر نحوه نصب کمی تفاوت دارند.
سختی گیر رزینی بهتر است یا مغناطیسی؟
با توجه به ویژگی ها و نحوه عملکرد و کارایی هر یک از این دو مدل سختی گیر آب در نهایت می توان برای انتخاب آنها تصمیم گیری کرد. در محیط های صنعتی که دبی آب زیاد است، سختی گیر مغناطیسی نمی تواند کارایی مطلوبی داشته باشد. لذا بهترین گزینه برای محیط های صنعتی و سختی گیر موتورخانه بدون شک مدل های رزینی خواهد بود. در محیط هایی که دبی آب پایین است و بودجه محدودی در اختیار دارید می توانید مدل های مغناطیسی را خریداری کنید.
ظرفیت سختی گیر آب
سختی گیرهای فلزی و فایبرگلاس با توجه به دبی آب، مقدار املاح و درجه سختی آب و کیفیت خروجی مورد نظر در نهایت با ظرفیت های گوناگون تولید میشوند. تناسب ظرفیت مخزن سختی گیر با مقدار دبی و درجه سختی و غیره ارتباط و تاثیر مستقیم بر راندمان و طول عمر دستگاه خواهد داشت. لذا بهتر است ظرفیت دستگاه با دقت و با رعایت استانداردها محاسبه و تعیین گردد.
نحوه افزایش راندمان سختی گیر آب
نکته بسیار مهم دیگری که قبل از خرید سختی گیر آب باید به آن توجه داشت، نحوه افزایش راندمان دستگاه و احیای آن است. همان طور که اشاره شد، در مدل های رزینی به مرور دستگاه کارایی خود را از دست خواهد داد. نحوه احیای رزین در سختی گیر با توجه به مدل آن متفاوت است و قبل از خرید باید به آن توجه داشت. در سختی گیر رزینی تمام اتوماتیک بررسی زمان احیا و ورود محلول آب و نمک به درون مخزن به صورت خودکار توسط دستگاه و ابزارهای نهفته درون آن انجام میشود.
در برخی از مدل های نیمه اتوماتیک زمان احیا توسط دستگاه بررسی شده و دکمه های بک واش و احیا توسط محلول نمک توسط اپراتور انسانی باید فشرده شود. در محیط های صنعتی برای افزایش دقت دستگاه بهترین گزینه سختی گیر رزینی تمام اتوماتیک است.
استانداردهای ساخت سختی گیر آب
مساله بسیار مهم دیگری که باید قبل از خرید سختی گیر آب به آن توجه داشت، استاندارد بودن طراحی آن است. سختی گیرها بر اساس استانداردهای متعددی طراحی میشوند که بر کیفیت و کارایی دستگاه تاثیر چشمگیری دارد. سازندگان مطرح این تجهیزات استانداردهای زیر را در طراحی و تولید رعایت می کنند:
- استاندارد : ASME-UG 23 تعیین حداقل و حداکثر میزان تنش مخزن در شرایط محیطی مختلف
- استاندارد ASME-UG 27 : میزان ضخامت بدنه مخزن که تحت فشار داخلی قرار دارد
- استاندارد ASME-UG 28 : میزان ضخامت بدنه مخزن که تخت فشار خارجی قرار دارد
- استاندارد ASME-UG 29 : میزان مقاومت حلقه ای مخزن تحت فشار داخلی
- استاندارد : ASME-UG 43 این استاندارد مربوط به اتصالات و نازل و بوشن به بدنه و پوسته مخزن می باشد
- استاندارد ASME-UG 45 :حداقل قطر نازل ها
جمع بندی
بر اساس آنچه در طول متن به آن اشاره شد، برای خرید سختی گیر آب باید به فاکتورهایی از قبیل جنس بدنه مخزن، ظرفیت دستگاه، نحوه عملکرد و استانداردهایی که در طراحی و ساخت آن رعایت شده است توجه شود. علاوه براین، با توجه به شرایط محیط و دبی آب می توان رزینی یا مغناطیسی بودن سختی گیر را انتخاب کرد.
